Gerda Havertong: ‘Door mijn klein-zijn ben ik een durfal geworden’

Interview door Henk-Jan van Vulpen | ICCO Magazine december 2009  | Foto: Jaap Ruurd Feitsma

Ze is een ware verteldiva: Gerda Havertong. Generaties kinderen groeiden op met haar voorleesverhalen in Sesamstraat. Voor kinderen heeft ze een zwak. "Als ik op de vuilnisbelten in India loop, dan denk ik: wie ontfermt zich over deze kinderen?"

Van niet-Nederlander tot Bekende Nederlander. Gerda Havertong was negentien toen ze vanuit Suriname naar Nederland kwam. "En ik moest wennen", vertelt ze. "Op een dag regende het. In Suriname bleef je dan gewoon thuis, dus dat deed ik. Toen het later droog werd, besloot ik toch maar te gaan. Het was elf uur toen ik op school kwam. Tot mijn verbazing zag ik overal natte jassen en regenlaarzen staan. In de klas wachtte mij een flinke uitbrander, want wat dacht ik wel niet", blikt ze lachend terug.

Havertong heeft haar plek veroverd in de Nederlandse samenleving en is nu BN'er. "Het gekke is, dat iedereen denkt dat je ineens van alles kunt, omdat je bekend bent. Ze vragen je voor de gekste dingen."
Maar ze blijft nuchter: "Bekendheid heeft me gedwongen bij mezelf te rade te gaan: Wat kan ik wel en wat niet? Waar ben ik mee bezig? ‘Verdedig je!' was vroeger bij ons thuis een gevleugelde uitspraak. Mijn vader spoorde ons altijd aan onze daden te verantwoorden. Zo heb ik al jong geleerd kennis te nemen van mezelf én om te kijken naar de ander. Mijn moeder zei altijd: ‘We zijn hier niet alleen voor onszelf, maar ook voor anderen.'

Hoge hakken

Doorzettingsvermogen en tomeloze energie typeren Havertong. Waar haalt ze haar energie vandaan? "Goede slaap is mijn geheim", zegt ze lachend. "Ik ben daar tuk op. En ik heb maar weinig nodig, hoor. Vijf uurtjes slaap is genoeg, dan kan ik er de hele dag weer tegenaan. Vraag me niet hoe het komt, het is altijd zo geweest. Uitslapen kan ik niet. Ik kan ontzettend veel doen op een dag, gelukkig!"

Gerda Havertong (63) is actrice, zangeres en theatermaker. Ze is afgestudeerd pedagoge onderwijskunde. Bij het grote publiek is ze vooral bekend van televisie, als ‘Gerda' in Sesamstraat. Havertong zet zich in voor kinderen en ouderen. Onder meer als ambassadrice voor SOS-kinderdorpen en het Ronald McDonald Kinderfonds. Ook is ze initiatiefnemer van stichting Wiesje, voor zorgverbetering van dementerenden in Suriname. Havertong werkte mee aan het Boek van Belang, waarin bijna vijftig prominente Nederlanders vertellen waarom het belangrijk is om te kunnen lezen en schrijven.

ICCO Magazine legde Gerda Havertong vijf dilemma's voor:

1. Vertellen of voorlezen?
   "Ze noemen mij een verteldiva. Dat vind ik een geweldige titel! Vertellen doe ik graag. Ik kom uit een verteltraditie. De schitterende tori's (verhalen, red.), die mijn oma mij als kind vertelde, blijven me altijd bij. Vanuit mijn pedagogische achtergrond zie ik ook het belang van vertellen. Door voor te lezen bevorder je de taalbeleving, maar pas op: het boek mag geen barrière zijn in het contact tussen voorlezer en kind. Ga verder  dan voorlezen, houd contact met de luisteraar, stel vragen en laat het kind iets terugvertellen. Zo activeer je ze en ontdek je ook wat het kind oppikt. Die ontwikkelingsfase is zo ontzettend belangrijk. Ik ben blij dat Nederland daar tegenwoordig meer aandacht aan schenkt en dat er mooie initiatieven zijn, zoals het Boek van Belang."
2. Suriname of Nederland?
   "Zonder twijfel: Suriname. Het land heeft m'n hart. Nederland is mijn rationele partner en geeft me ruimte en vrijheid om iets toe te voegen aan de samenleving. Daar geniet ik van. En ook: de seizoenen. Ik kleed me in de kleuren van het jaargetijde. Dan voel ik me nog meer verbonden met de natuur. Ik ben zeer gesteld op
   prachtige kleuren en mooie stoffen. Jammer genoeg besteden veel Nederlanders hier minder aandacht aan."
3. Kinderen of volwassenen?
   "Ik reis graag en veel. Ghana, Mali, Mexico, Nicaragua, Argentinië. In die landen zoek ik juist de sloppenwijken op. Aangrijpend om de gevolgen van de slavenhandel in Ghana te zien. En dat er kinderen in India op vuilnisbelten wonen. Dat ontwricht me. Wie ontfermt zich over hen? En hoe zit het met onze verantwoordelijkheid? Ik voel me verwant met kinderen en ouderen. Ouderen worden vaak aan de kant gezet, omdat ze, ondanks hun verstand, hun ervaring niet meer om kunnen zetten naar deze tijd. Terwijl kinderen die ervaring nog moeten krijgen. Wat willen we met het leven als kinderen geen kansen meer krijgen?"
4. Tolerantie of respect?
   "Respect, want ik wil jou niet tolereren, dat impliceert dat ik een grens gesteld heb voor jou. Met wie heb ik te maken? Wil ik die ander (leren) kennen, in plaats van tolereren? Het woord tolereren heeft voor mij een negatieve klank. Nederland noemt zich een tolerant land. Dat begon jaren geleden al met de immigranten
   en gastarbeiders. Heeft Nederland zich wel verdiept in die mensen? Zoek de ander eens op en doe je best om elkaar écht te leren kennen!"
5. Heden of toekomst?
   "Toekomst, want ik wil nog zoveel dingen doen! Stichting Wiesje bestaat nu tien jaar, maar heeft nog geen eigen grond en 24-uurs-opvang in Suriname. Dat wil ik nog realiseren. En alhoewel mensen mijn zang bejubelen, van een eigen cd is nog geen sprake geweest."

   ---

Boek van belang 

Het Boek van Belang is een initiatief van onder meer de Global Campaign for Education (GCE) en is gekoppeld aan een lespakket. ICCO is actief in de GCE en steunde de totstandkoming van dit boek. Wil je een of meerdere exemplaren gratis bestellen? Stuur dan een e-mail naar gce@edukans.nl.

ICCO e-zine nieuwsbrief

• Bekijk e-zine
• Aanmelden