Actueel > Draconische wetten en moedige mensen in Afrika

Draconische wetten en moedige mensen in Afrika

Jack van Ham

Omdat ik me heel erg betrokken voel bij het onderwerp laat ik deze keer graag mijn column aan mijn collega Elise Kant.

"Wereldwijd is grote beroering ontstaan door een draconisch wetsvoorstel in Oeganda. De doodstraf voor homo's die aids verspreiden en gevangenisstraf voor mensen die homo's kennen maar ze niet aangeven bij de politie. Het zijn maar een paar voorbeelden van de onmenselijke maatregelen die worden voorgesteld.

De ophef is terecht. Tegelijk moeten we ons realiseren dat in veel Afrikaanse landen al veel langer een negatieve houding bestaat ten opzichte van homoseksualiteit. Dit zie je zowel in de kerken als in de politiek. Zo zou homoseksualiteit niet voorkomen in Afrika volgens sommigen. En leiden bijbelpassages die geïnterpreteerd kunnen worden als afwijzing van homoseksualiteit tot heftige discussies, overigens net als in Nederland. Daarnaast blijkt homoseksualiteit in veel Afrikaanse landen een prachtig onderwerp om de aandacht van interne politieke problemen af teleiden

Het werkelijke gesprek hierover moet in Afrika zelf worden gevoerd. En dus niet, zoals nu lijkt, vooral door Amerikaanse evangelicals en de internationale homolobby.

Er wordt me vaak gevraagd wat wij als ICCO doen met de anti-homogevoelens in Afrika. Wij zijn toch voor mensenrechten, en dus moeten we met mensen met dat soort denkbeelden geen zaken doen. Anderzijds wordt me ook gevraagd of we wel genoeg christelijke partners hebben die het woord van God nog serieus nemen. Ofwel, de vragen komen uit de volle breedte en de volle pluriformiteit van kerkelijk en seculier Nederland.

Wij, als Nederlandse organisatie met oog voor de rol van religie, hebben ervoor gekozen om dialoog in kerken over homoseksualiteit te ondersteunen. De verandering moet van binnenuit komen. Wij willen er zijn voor moedige mensen die binnen kerken en kerkelijke instituties dit onderwerp op de agenda durven zetten. Het gaat over het zoeken naar raakvlakken tussen een bijbelse opdracht en mensenrechten. Als je dat gesprek over raakvlakken in Afrika niet eerst voert, praat je volkomen langs elkaar heen.

Een dergelijk gesprek heeft ICCO samen met Kerk in Actie vorig jaar mogelijk gemaakt door het organiseren van de conferentie over de dialoog met partnerorganisaties over homoseksualiteit in Afrika. Na een bijbelstudie over de uitspraak van Jezus dat mensen elkaar niet mogen veroordelen, probeerden mensen, soms voor het eerst, te begrijpen waar de pijn van de ander lag. Waarom het voor de een zo diep zat dat het niet mag, en het voor de ander zo essentieel is om voluit mens te mogen zijn en aanvaard te worden door de omgeving.

Verandering gaat langzaam en met een beroep op mensenrechten kun je niet het eigen gelijk bevechten. Door met elkaar in gesprek te gaan, kunnen dingen van binnenuit veranderen. Daarmee staan we nog steeds pal en sterk voor de mensenrechten van homo's. Daarmee zullen we nog steeds onze steun verlenen aan activiteiten die dat kunnen versterken. Activiteiten van moedige mensen. Mensen die binnen instituties en kerken proberen een gezicht te krijgen en de dialoog aangaan, die opkomen voor decriminalisering en die zichzelf kunnen zijn.

Gerrie ter Haar, professor Religie en Ontwikkeling bij het ISS in Den Haag heeft de vraag opgeworpen hoe wij het gesprek over mensenrechten voeren met onze buitenlandse partnerorganisaties. Gaan we uit van een "revolutionaire" benadering waarbij we mensenrechten als toetssteen gebruiken en breken met het bestaande als het niet strookt met onze mening ? Of gaan we uit van een meer "evolutionaire" benadering waarbij geprobeerd wordt met inachtneming van godsdienst en culturele achtergronden een dialoog aan te gaan om dingen van binnen uit bespreekbaar te maken?

Partnerorganisaties willen niet te veel opgeheven vingers uit het Noorden: "Het is ons proces !" Ze hebben zelf een grote conferentie belegd over deze dialoog met deelnemers uit verschillende Afrikaanse landen, zowel kerkelijke leiders als tegenwoordigers van de homobeweging. Ook verrichten Afrikanen onderzoek over homoseksualiteit om zo de leemte te vullen die er nu is. Er is namelijk bijna uitsluitend westers onderzoek over homoseksualiteit voorhanden.

Wanneer we werkelijk willen dat er iets gebeurt aan het schenden van de rechten van mensen in Oeganda, of ze nou homo zijn of niet, dan moeten we werken aan het versterken van de stem van gewone mensen, en aan die van moedige mensen binnen en buiten de kerken die zich inzetten voor die rechten voor allen. Wij zijn het niet die Afrika veranderen , wij kunnen er wel aan bijdragen dat Afrikanen dat zelf doen."

Elise Kant

Reageren op deze column? Graag!

Wel vragen we u om rekening te houden met enkele eenvoudige regels, zodat onze site een prettige plek blijft voor iedereen.

Reacties

interessant artikel maar niet vanuit een afrikaanse visie geschreven. we weten al langer dat het troel-OS-land Uganda nogal puriteins is maar vergeet een ding niet : afrikanen praten nooit over sex. niet omdat het taboe is maar dat doe je niet; alles mag dus als het maar stiekum blijft; wie praten er wel over? NGO professionals die weten dat ze hiermee geld bij donors kunnen krijgen. Laat ontwikkeling zijn eigen gang gaan en stuur het svp niet met geld. wij denken toch al te veel dat we ontwikkeling met veel geld kunnen bevorderen en sturen maar dat is niet zo, ook niet in de nederlandse geschiedenis.

Geplaatst op 2010-02-07 door aart van der heide

Buitengewoon hypocriet verhaal. Het gaat hier om landen die liefde tussen mensen bestraffen met de dood! Hoe is het mogelijk dat daar begripvol mee wordt omgegaan. U wringt zich in zoveel bochten dat een slangenmens er jaloers op zou zijn.

Geplaatst op 2010-02-04 door Godfried

Elise, Hartelij kdank voor je heldere uiteenzetting over het denken in Afrika over homoseksualiteit. Ik wens jou, en ,je collega's en jullie gesprekspartners in Afrika goede moed om de dialoog te blijven voeren. Anna

Geplaatst op 2010-02-02 door anna koolma

Geachte heer Ham,
U heeft veel kritiek op de heer Boekestijn van de VVD omdat hij bepaalde praktijken van de ontwikkelings-organisaties aan de kaak stelt.
In Nederland mag dat.Alleen waarop u antwoord op de kritiek komt een beetje gewrongen over.Zelf ben ik in Utrecht geboren,in de straat waar de Volkskrant,de azijnbode,van de KVP gedrukt werd.Als kind moet ik erbij gestaan hebben als de top van de KVP daar op bezoek kwam.Als wij om postzegels vroegen,waren wij als Protestanten,een ere-naam,niet welkom.Later heeft de PVDA de PCM overgenomen en opnieuw waren er mensen niet welkom.Zoals ik ooit in de voormalige krant de Tijd/Maasbode las,,De Radboud universiteit is zo veranderd,vroeger waren zij KVP en nu CPN/Groenliks/Pvda.'
De commentator antwoordde:Deze mensen zijn niet veranderd,eerst extreem Rooms,gaat dat weg ,dan extreem Rood.Ik was 25 jaar toen ik dat las en het opende mijn ogen voor de realiteit,een leugenaar ,blijft een leugenaar,of zoals onz Here Jezus spreekt over de farizeeen.Nu ben ik geen communist,fascist,socialist.liberaal,kapitalist,ik ben een lid van de gemeente van Christus.Ik hoop dat u de Christenen in Egypte,Soedan,Armenie enz. ondersteunt.En zowel ik als die Christelijke broeders hebben totaal geen boodschap aan uw
verhaal over homofilie.Moslims doden homo,Ik
niet.Beste man ga nu eens opkomen voor het Christelijk leven.Ja,dan verdient u als Christen minder.Anders bent u net als Herfkens,Kok,die onnette Melkert minder.De apostel Paules die waarschuwt tegen de geldzucht is ook tegen de
homosexuele praxis.

Geplaatst op 2010-02-02 door Laurentius van Wijk